Isparta’nın Millî Mücadele dönemindeki en kritik ismi olan Hafız İbrahim Demiralay, sadece bir din adamı değil, aynı zamanda bir asker, siyasetçi ve gerçek bir yerel önderdir. Şehir hafızası çalışmalarınızda bu isme ait belgeler, mücadelenin omurgasını oluşturacaktır.
İşte hayatı ve Isparta tarihindeki önemi üzerine temel bilgiler:
1. Kimliği ve Eğitimi
1883 yılında Isparta’da doğmuştur. Köklü bir aileye mensuptur. Eğitimini İstanbul’da tamamlamış, hem din ilimlerine vakıf bir hafız hem de toplumsal meselelere duyarlı bir aydın olarak yetişmiştir.
2. Millî Mücadele’deki Rolü: "Demiralay"ın Doğuşu
Isparta’nın işgal tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı yıllarda (İtalyan işgal süreci ve Yunan ilerleyişi), halkı örgütleyen en önemli figürdür.
Demiralay Birliği: Kendi imkanlarıyla ve halkın desteğiyle "Demiralay" adını verdiği gönüllü bir birlik kurmuştur. Bu birlik, Batı Cephesi'nde Yunan ilerleyişine karşı çok kritik savunma görevleri üstlenmiştir.
Müdafaa-i Hukuk: Isparta Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin kurucularındandır. Halkı camilerde ve meydanlarda topladığı vaazlarla direnişe çağırmıştır.
3. Atatürk İle İlişkisi
Mustafa Kemal Paşa ile yakın bir hukuk kurmuştur. Atatürk, Isparta ve çevresindeki direnişin örgütlenmesinde Hafız İbrahim Efendi'nin nüfuzuna ve vatanseverliğine büyük güven duymuştur. Bu güvenin bir nişanesi olarak kendisine "Demiralay" soyadı bizzat verilmiştir.
4. Siyasi Hayatı
TBMM’nin 1. Döneminde Isparta Milletvekili olarak görev almıştır.
Cumhuriyet’in ilanından sonra da mecliste yer almış ve bölgenin kalkınması için tarımsal ve sosyal projelerde öncülük etmiştir.
Isparta’da sanayi ve tarımın gelişmesi (özellikle gülcülüğün kurumsallaşması) süreçlerine destek vermiştir.
5. Şehir Hafızası İçin Önemi
Hafız İbrahim Demiralay, Isparta’nın "İşgal görmeyen sancak" olma gururundaki en büyük pay sahiplerinden biridir. 1939 yılında vefat etmiştir. Mezarı Isparta Gülcü Mezarlığı’nda bulunmaktadır.
